| خودکاوند. [ خوَدْ / خُدْ وَ ] (اِخ ) دهی است جزء دهستان بالای بخش طالقان شهرستان تهران واقعدر 9هزارگزی جنوب خاوری شهرک . این دهکده کوهستانی وسردسیر و دارای 400 تن سکنه است . آب آن از چشمه و زه آب رود محلی و محصول آن غلات و گردو و لبنیات . شغل اهالی زراعت و کرباس بافی است . در کوههای این ده یخچال طبیعی وجود دارد. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 1). |
خلاصه اي از كتاب گاهشماري در بالا طالقان-ياد نامه عاشوراي قديم مهران
كتاب حاصل تحقيق عزيز لاهيجاني مان، جناب آقاي علي بالائي لنگرودي در مورد مراسم آئيني عاشوراي قديم در روستاي مهران طالقان مي باشد.اين كتاب در 32 صفحه توسط انتشارات همگامان منتشر گرديده است.
آئين فوق از سال 1358 خورشيدي از تاريخ چهارم نورج ماه (مطابق گاهشماري طالقان كه همان گاهشماري ساسانيان است) به آخرين جمعه تير ماه منتقل شده تا مردم ساكن در نقاط دور از مهران بتوانند در مراسم شركت كنند.
مطابق نظر دكتر منوچهر ستوده در كتاب تاريخ گيلان و ديلمستان ، طالقان قسمتي از پشت كوه گيلان بوده ( تا انتهاي دولت كيائيان در لاهيجان در سال 1000 هجري) كه پس از آن طالقان و الموت از ديلم جدا وپس از آن به طالقان قزوين و تهران و كرج و حالا به ساوجبلاغ نسبت داده شده است.
در ابتداي كتاب مقدمه اي كوتاه در مورد روستاي مهران و اقليم و مردمانش و بزرگان آن ديار موجود مي باشد.از جمله اشاره به اينكه مهران زادگاه درويش عبدالمجيد طالقاني ، خوش نويس نام آور است كه در اصفهان مي زيسته و خط نستعليق را به زيبا ترين شيوه مي نگاشت و ساختمان يادبود وي در مسير مهران در كنار جاده بنا گرديده است.
در حكوت آل بويه در ديلم نخستين بار عزاداري براي امام حسين (ع) به راه افتاد و وزير دانشمند ايشان ، صاحب ابن عباد طالقاني از پيش گامان برپائي سوگواري بر امام شهيد بوده و اشعار تازي زيبايي از ايشان در اين باره موجود است
تا سالهاي نه چندان دور مردم مهران و بالا طالقان از تقويم بازمانده از گاهشماري ساسانيان (اوستائي) استفاده مي كرده اند كه با تقويم فرسي امروزه هماهنگي هائي دارد. در اين گاهشماري ماه هاي 12 گانه 30 روزه بوده و 5 روز آخر سال پنچ پيتك نام دارد كه جزء ماه ها به شمار نمي آيد. اسامي ماه ها به شرح جدول ذيل است:
|
1 |
قَسَر ما |
تابستان |
|
2 |
كرچ ما |
تابستان |
|
3 |
خراما |
پائيز |
|
4 |
تير ما |
پائيز |
|
5 |
مردال ما |
پائيز |
|
6 |
شرير ما |
زمستان |
|
7 |
مير ما |
زمستان |
|
8 |
اون ما |
زمستان |
|
9 |
سيا ما |
بهار |
|
10 |
ديا ما |
بهار |
|
11 |
وهمنه ما |
بهار |
|
12 |
نورج ما |
تابستان |
شروع سال مطابق تقويم ساسانيان در بالا طالقان با قَسَر ما بوده و پنج روز پنج پيتك مطابق تقويم ساساني آخر ماه هشتم ( اون ماه) بوده و شروع بهار و نوروز با سيا ما خواهد بود.
تاريخ ها و آئين هايي كه در فرهنگ مردم طالقان و بويژه مهران موجود بوده و در اين كتاب به چگونگي آنها اشاره شده عبارتند از: گته چله (چله بزرگ)، كوچ چله (چله كوچك) ، آفتاب بحوت (يا بهود) ، پنچه پيتك ، مه درمه ،مه درمه دمج ، نوروز ، نوعيد، آئين سوري (در چهار شنبه پايان سال)،تير ما سينزه (شب و روز سيزده تيرماه مصادف با حماسه آرش كمانگير)،شب چله ، نورج ما توتك و عاشورا قديم. بيشترين بخش كتاب به اين مورد آخر پرداخته است و هدف از نگارش كتاب نيز بررسي اين مراسم و تقويم بالا طالقان بوده است.
در كتاب چند روايت از نحوه انتساب روز چهارم نورج ماه به واقعه كربلا ذكر گرديده است و در مورد منشا "جُنگ تعزيه" مهران و نقش ملا علي بابا در برپايي آن نيز رواياتي آورده شده است.
مردمان مهران از دير باز علاقه شديدي به برپايي و اجراي شبيه خواني داشته و افراد زيادي از ايشان تعزيه خوان بوده و هستند.
در چند جا از كتاب در مورد زعفر جني و حضورش در واقعه كربلا و يا نقشش در تطابق چهارم نورج ماه با روز واقعه كربلا نوشتار و حكاياتي نقل گرديده است.
مطابق نظر استاد ملك پور نياكي و استاد احمد بيرشك تاريخ دقيق عاشورا در سال 61 هجري برابر با 21 مهر ماه بوده است.
"اگر از جدول استاد احمد بيرشك بهره برداري كنيم ، به يافته شگفت انگيزي مي رسيم و آن هم اينكه دهم محرم سال 1280 هجري قمري (آغاز هنر نمايي ملا علي بابا در مهران)، برابر است با روز شنبه ، ششم تير سال 1242 خورشيدي. همچنين ازسوي ديگر، ششم تير ، برابر است با چهارم نورج ماي طالقاني!"
در انتهاي اين كتاب زيبا، روز شمار بالا طالقان مربوط به هزار سيصد پنجاه و هفتمين سالمرگ يزدگرد ساساني (1387 هجري) جهت آشنايي منتشر گرديده است.
مطالعه اين كتاب زيبا به تمامي دوستان گران مايه پيشنهاد مي گردد.
1- ثبت کارهایی که دوست دارید قبل از مرگ انجام دهید: یک سایت خوب در اینترنت وجود دارد!، سایت To do before I die :
هر کسی میتواند مجموعه کارهای قبل مرگی خودش را در این سایت ثبت کند. به علاوه کتابی هم از این مجموعه اقدامات چاپ شد و در آمازون قابل خرید است. شما میتوانید بلاگر این سایت هم شوید و عکس و ویدئو آپلود کنید.
یک سایت خوب دیگر هم در این زمینه things to try before you die است.
در اینجا مجموعه جالبی و عجیب و غریبی از کارهایی که میشود قبل از مرگ انجام داد، گردآوری شده، از آموختن زبان خارجی و کاشتن یک درخت گرفته تا انداختن یک پیغام داخل یک بطری و درست کردن یک وب سایت! و البته کارهای جنون آمیز دیگر.
2- جاهایی که باید قبل از مرگ ببنید: سایت جالبی با عنوان See before you die هم وجود دارد. در این سایت میتوانید خیلی ساده، یک منطقه جغرافیایی مثل خاورمیانه، اروپا یا آمریکا و سپس کشور مورد نظر خودتان را انتخاب کنید و جاهای دیدنیاش را ببنید. این هم مناطق دیدنی ایران در این سایت. این امکان را هم دارید که منطقه مورد نظر خودتان را به این سایت اضافه کنید.
- کتاب هزار جایی که باید قبل از مرگ ببینید: عنوان کتاب پرفروشی است از پاتریشیا شولتز
- کاربران فلیکر هم یک گالری بسیار جالب از مناطق دیدنی دنیا درست کردهاند.
- سریال هزار جایی که باید قبل از مرگ ببینید: با الهام از کتاب پاتریشیا شولتز، شبکه دیسکاوری سریالی با همین عنوان ساخته است که در آن یک زوج جوان، طی 14 هفته به 13 کشور و 100 منطقه دیدنی در این کشورها سفر میکنند. شما میتوانید به صورت آنلاین این برنامهها را در اینجا تماشا کنید.
3- هزار آلبومی که باید قبل از مرگ به آنها گوش کنید: گاردین مجموعه جالبی از هزار آلبوم خوب و با ارزش را البته به سلیقه ویرایشگران خود، جمعآوری کرده و توصیه کرده حتما قبل از مرگ به آنها گوش کنید. از همین امروز شروع کنید به دانلود و کپی و خرید این آلبومها!
4- هزار فیلمی که باید قبل از مرگ ببینید: گاردین به سبک آلبومهای شنیدنی، مجموعهای از فیلمهایی که دیدنشان قبل از مرگ میارزد، گردآوری کرده است.
5- 17 غذایی که باید قبل از مرگ بخورید، این هم لیست 50 چیزی که باید قبل از مرگ بخورید که در آن از کباب هم یاد شده است!
6- کتابهایی که باید قبل از مرگ خواند: لیستی از 220 رمان برتر که در ایران ترجمه و منتشر شدهاند همراه نام انتشارات و شما باید حتما و حتما قبل از مرگ بخوانید!
7- شش کاری که گیکها باید قبل از مرگ انجام دهند: قبل توجه دوستان!
8- 20 اثر هنری که باید قبل از مرگ ببینید: به انتخاب گاردین
9- مهارتها و اهدافی که قبل از مرگ در وب باید به آنها برسید!